Tumblelog by Soup.io
Newer posts are loading.
You are at the newest post.
Click here to check if anything new just came in.

January 08 2015

prawonacodzien
Pokrzywdzony małoletni nie jest uprawniony do złożenia wniosku o ściganie sprawcy przestępstwa ściganego na wniosek. W wypadku gdy przedstawiciel ustawowy albo osoba, pod której stałą pieczą pokrzywdzony pozostaje, nie składa - z naruszeniem dobra małoletniego - takiego wniosku, sąd opiekuńczy wydaje odpowiednie zarządzenie (art. 109, 147, 168 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego).

W razie niezłożenia powyższego wniosku przed wszczęciem postępowania osoba do tego uprawniona może - do czasu upływu okresu przedawnienia karalności - złożyć taki wniosek w każdym stadium toczącego się postępowania, a nawet po prawomocnym umorzeniu postępowania spowodowanym brakiem wniosku.

Powyższe zasady miały odpowiednie zastosowanie pod rządem dawnego kodeksu postępowania karnego (por. uchwałę w składzie siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 4 marca 1968 r. VI KZP 30/67 - OSNKW z 1968 r., zesz. 5, poz. 52).
OSNKW 1971/7-8/101
prawonacodzien
Wobec wejścia w życie z dniem 1 stycznia 1970 r. nowego ustawodawstwa karnego odpowiedź opiera się na przepisach obowiązujących ustaw. Należy jednak dodać, że stan prawny w kwestii objętej pytaniem nie uległ zmianie.
W sprawach o przestępstwa ścigane na wniosek postępowanie wszczyna się w razie złożenia wniosku (art. 5 § 3 k.p.k.). Ściganie sprawcy przestępstwa określonego w art. 168 k.k. (dawniej art. 204 § 1 k.k. z 1932 r.) następuje na wniosek pokrzywdzonego.
Problem, kogo należy uważać za pokrzywdzonego i kto jest uprawniony do realizacji praw pokrzywdzonego-małoletniego, normują przepisy kodeksu postępowania karnego. Zgodnie z treścią art. 40 § 1 k.p.k. pokrzywdzonym jest osoba, której dobro prawne zostało przez przestępstwo bezpośrednio naruszone lub zagrożone. Wniosek zatem o ściganie może pochodzić jedynie od takiej właśnie osoby.
Jednakże nie każdy pokrzywdzony może wykonać to uprawnienie osobiście. Zgodnie bowiem z art. 42 § 2 k.p.k., jeżeli pokrzywdzony jest małoletni lub ubezwłasnowolniony całkowicie lub częściowo, prawa jego wykonuje przedstawiciel ustawowy albo osoba, pod której stałą pieczą pokrzywdzony pozostaje. Ustawodawca, pozbawiając pokrzywdzonego w warunkach określonych w art. 42 § 2 k.p.k. prawa osobistego działania w procesie, przekazał wymienionym osobom zastępstwo zarówno w oświadczeniu woli, jak i podejmowaniu woli. Rzecz oczywista, do praw pokrzywdzonego należy, a nawet stanowi najważniejsze z nich prawo złożenia wniosku o ściganie sprawcy przestępstwa ściganego na wniosek. Wobec takiego jednoznacznego unormowania tej kwestii przez kodeks postępowania karnego nie zachodzi potrzeba posiłkowego stosowania przepisów prawa cywilnego i prawa rodzinnego, które określają zakres swobody działania osób poddanych władzy rodzicielskiej, opiece lub kurateli.
Powyższe uregulowanie czyni w olbrzymiej większości wypadków zadość potrzebie ochrony osób małoletnich i ubezwłasnowolnionych, rodzice bowiem, opiekunowie i kuratorzy, a także osoby, które dobrowolnie podejmują się faktycznej pieczy nad dziećmi lub ubezwłasnowolnionymi, z reguły wypełniają należycie swe obowiązki. Jeżeli wyjątkowo dzieje się inaczej, w rachubę wchodzi zastosowanie odpowiednich przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, stojących na straży interesów dzieci i innych osób potrzebujących pomocy.
Jeśli w szczególności chodzi o pokrzywdzonych małoletnich, to złożenie wniosku o ściganie przestępstwa dokonanego na ich szkodę stanowi przejaw wykonywania władzy rodzicielskiej lub opieki i z reguły leży w ich interesie. Bezczynność przeto rodziców kwalifikuje się w takim wypadku jako nienależyte wykonywanie władzy rodzicielskiej w rozumieniu art. 109 k.r.o., a bezczynność opiekuna - jako nienależyte wykonywanie opieki w znaczeniu art. 168 k.r.o. Uzasadnia to wydanie przez sąd - oczywiście po wysłuchaniu wszystkich zainteresowanych, a w szczególności samego małoletniego - odpowiednich zarządzeń. Jeżeli małoletni nie pozostaje pod władzą rodzicielską, a opieka nie jest nad nim jeszcze ustanowiona, a więc gdy pozostaje on praktycznie pod faktyczną pieczą osoby nie mającej uprawnień przedstawiciela ustawowego, wydanie odpowiednich zarządzeń może być dokonane na podstawie art. 147 k.r.o.
Zarządzenie powyższe może polegać na wydaniu rodzicom lub opiekunowi polecenia złożenia wniosku o ściganie albo też - jeżeli mimo to nie wykonują oni zaleconego im obowiązku - na ustanowieniu do tej czynności specjalnego kuratora.
Dodać wreszcie należy, że powyższe zarządzenia mogą być wydane z urzędu (art. 570 k.p.c.), jeżeli tylko sąd opiekuńczy poweźmie wiadomość o ich celowości. Organem informującym sąd opiekuńczy o tym (art. 572 § 2 k.p.c.) powinien być z reguły organ powołany do ścigania przestępstwa, wobec którego to organu wymienione wyżej osoby sprawujące pieczę nad małoletnim odmawiają złożenia wniosku o ściganie, a według oceny którego złożenie takiego wniosku leży w interesie małoletniego.
Prawo procesowe karne nie ogranicza w czasie samej możności złożenia wniosku o ściganie, byleby tylko nastąpiło to przed upływem okresu przedawnienia karalności (art. 105 k.k.). Jeżeli więc obowiązujące prawo karne procesowe nie przewiduje w tym względzie żadnych terminów, to należy przyjąć, że wniosek o ściganie może być złożony przez osoby do tego uprawnione w każdym stadium toczącego się procesu.
W razie prawomocnego umorzenia postępowania z powodu braku wniosku o ściganie zostają zachowane prawa pokrzywdzonego lub jego przedstawiciela ustawowego do zgłoszenia tego wniosku, jeżeli nie upłynął jeszcze okres przedawnienia (por. uchwałę Sądu Najwyższego w składzie siedmiu sędziów z dnia 4 marca 1968 r. VI KZP 30/67 - OSNKW z 1968 r., zesz. 5, poz. 52).
— Uchwała Sądu Najwyższego 7 sędziów
prawonacodzien

nie jest dopuszczalne orzeczenie o świadczeniach alimentacyjnych

W sprawie jest niesporne, że powód nie jest ojcem małoletnich córek pozwanej, oczywiście trafny jest więc zarzut rewizji nadzwyczajnej co do tego, że Sąd Powiatowy w wyroku orzekającym rozwód małżeństwa stron bez jakiejkolwiek podstawy prawnej orzekł o władzy rodzicielskiej co do tych małoletnich. Stanowi to rażące naruszenie przepisu art. 58 k.r.o., według którego w wyroku orzekającym rozwód sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnymi małoletnimi dziećmi obojga małżonków, a nie nad dziećmi tylko jednego z małżonków.
Orzekając o kosztach utrzymania córek pozwanej, Sąd Powiatowy powołał się na przepis art. 135 § 1 k.r.o. Rozstrzygnięcie w tym przedmiocie jest wadliwe. Wprawdzie w myśl art. 144 § 1 k.r.o. dziecko może żądać świadczeń alimentacyjnych od męża swojej matki, nie będącego jego ojcem, jednakże w oparciu o szczególną podstawę prawną, a mianowicie wtedy, gdy odpowiada to zasadom współżycia społecznego. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, aby Sąd Powiatowy dokonał oceny z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Roszczenie takie przysługuje jednak dziecku, a nie jego matce, dziecko więc musi być stroną procesu, którego przedmiotem jest dochodzone od męża matki (ojczyma) świadczenie alimentacyjne. Proces o rozwód toczy się między małżonkami i tylko oni mogą być stronami tego procesu. Udział innych osób w takim procesie w charakterze stron nie jest dopuszczalny. Wprawdzie przepis art. 58 k.r.o. przewiduje obligatoryjne orzeczenie w wyroku orzekającym rozwód o kosztach utrzymania i wychowania dziecka bez jego udziału w procesie, wyjątek ten odnosi się jednak tylko do kosztów utrzymania i wychowania wspólnego małoletniego dziecka obojga małżonków. Wynika z tego, że w procesie o rozwód nie jest dopuszczalne orzeczenie o świadczeniach alimentacyjnych, które w myśl art. 144 k.r.o. mogą przysługiwać dziecku jednego z małżonków od drugiego z małżonków, nie będącego jego ojcem lub matką. Takich świadczeń dziecko może dochodzić od swego ojczyma lub macochy tylko w odrębnym procesie.
Z powyższego wynika, że Sąd Powiatowy z rażącym naruszeniem art. 58 k.r.o. orzekł w zaskarżonym zakresie w kwestiach, które nie mogą być przedmiotem rozstrzygnięcia w wyroku orzekającym rozwód. Konsekwencją tego uchybienia jest naruszenie zasady, według której wszczęcie procesu następuje wskutek wytoczenia powództwa przez osobę uprawnioną. Jak już wspomniano, małoletnie córki pozwanej nie były i nie mogły być stroną procesu o rozwód, orzeczenie więc o świadczeniach alimentacyjnych na ich rzecz nastąpiło bez żądania i bez udziału osób uprawnionych. Tak poważne uchybienia godzą w porządek prawny w zakresie orzekania o stosunkach rodzinnych, tym samym więc nie tylko rażąco naruszają prawo, lecz także naruszają interes Państwa Ludowego. Dlatego też wyrok w zaskarżonym zakresie, w jakim Sąd Powiatowy orzekł z urzędu co do przedmiotów nie objętych dyspozycją art. 58 k.r.o., podlega uchyleniu. Orzekanie bowiem co do tych przedmiotów w wyroku orzekającym rozwód było niedopuszczalne. W konsekwencji pozostaje w mocy wyrok Sądu Powiatowego z wyłączeniem rozstrzygnięć objętych punktem II i III tego wyroku.
prawonacodzien
Gdyby żona ojca powodów, nie będąca ich matką, łożyła na utrzymanie powodów, a po śmierci męża zaprzestała wykonywania tych świadczeń, to wynikły z tego uszczerbek nie pozostawałby w związku z wypadkiem, za który pozwany ponosi odpowiedzialność (art. 361 § 1 k.c.). Śmierć ojca powodów nie mogłaby bowiem uzasadnić uchylenia obowiązku alimentacyjnego jego żony względem powodów, gdyby z mocy art. 144 § 1 k.r.o. taki obowiązek ciążył na niej za życia męża.
Older posts are this way If this message doesn't go away, click anywhere on the page to continue loading posts.
Could not load more posts
Maybe Soup is currently being updated? I'll try again automatically in a few seconds...
Just a second, loading more posts...
You've reached the end.

Don't be the product, buy the product!

Schweinderl